AiD | ARI ALLERJiSi

Her yıl arı sokan birçok kişiden biri misiniz? Herkes arı soktuğunda zehirine karşı herhangi bir şekilde reaksiyon yani tepki vermekte ancak toplumun %5’inden azında gerçekten allerjik tepki görülmektedir.

Arı sokmasına karşı gelişen tepki şekilleri ve bunun şiddeti kişiden kişiye değişmektedir. Normal bir tepki, o bölgede ağrı, şişlik ve kızarıklık şeklindedir ve böceğin soktuğu yerle sınırlıdır. Bu bölgeyi basitçe dezenfekte edip, şişliği azaltmak için buz uygulanır.

Geniş lokal reaksiyon ise, arının soktuğu yerin dışına uzanan yaygın şişlik oluşturur. Örneğin ön kolundan arı sokan bir kişide tüm kol normal büyüklüğünün 2 katı kadar şişebilir. Görünümü ikaz edici olsa da normal bir reaksiyon gibi tedavi edilmesi yeterlidir. Ancak bu durum bazen 2-3 gün kadar sürebilir. O zaman rahatsızlığı azaltmak için doktora danışılarak antihistaminik ve steroid içeren ilaç tedavisi önerilebilir.

Arı sokmasına karşı en ciddi reaksiyon, birden ortaya çıkan ve hızla artış gösteren allerjik olaylardır. Bu durumda hemen tıbbi müdahale yapılması gereklidir. Biz bu reaksiyona sistemik allerjik reaksiyon ya da anafilaksi diyoruz.

Belirtileri, aşağıdakilerden bir ya da birkaçını içerebilir;

1. Böceğin soktuğu yerin dışındaki bölgelerde kaşıntılı kızarıklık, kabarıklık ve şişlikler
2. Göğüste sıkışma ve solunum güçlüğü
3. Ses kısıklığı veya dilde şişme
4. Baş dönmesi veya ani kan basıncı düşüşü
5. Bilinç kaybı ya da kalp durması

Bu tip reaksiyon, arı soktuktan sonra dakikalar içinde görülebilir. Hayatı tehdit edici hatta öldürücü olabilir. Allerjik reaksiyon gelişen kişilerde tekrar arı soktuğunda benzeri ya da daha ciddi reaksiyonriski %60’ dır.

Allerjik bir reaksiyon,öncelikle adrenalin (epinefrin) ile tedavi edilmelidir. Bunu kişi kendi kendine enjekte edebilir ya da doktor tarafından yapılır. Bazen damardan sıvı, oksijen ve diğer tedavilerde gerekli olabilir. Hastanın durumu düzelse de yakın gözlem altında 12-24 saat hastanede kalması gerekebilir.

Daha önce reaksiyon görülen kişilere her zaman yanlarında adrenalin kalemi taşımaları gerektiği söylenmeli ve kullanımı öğretilmelidir. Tek doz adrenalin tedavide yetersiz kalabilir bu nedenle arı sokmasını takiben hemen en yakın tıbbi bir merkeze başvurması önerilmelidir.

Arı sokması olasılığını azaltmak için bazı koruyucu önlemler alınmalıdır.Yaban arıları toprağa yakın ve çürüyen ağaç gövdelerinde yuva yaparlar. Gıdalar, çöp tenekeleri etrafında, piknik yerlerinde uçarlar. Çok saldırgan olup birkaç kez sokabilirler. Eşek arıları ise duvar saçaklarında yuvalanırlar.

Bal arıları sakin olup soktukları yerde venom yani zehir kesesiyle birlikte iğnelerini bırakır ve ölürler. Bu nedenle arının iğnesi deride kalmış ise, zehir kesesini sıkmadan dikkatle çıkarılmalıdır.

Açık alanlarda çalışır ya da dolaşırken dikkat edilmeli, çimenlerde çıplak ayakla yürünmemelidir. Parfüm, saç spreyi, losyon gibi böcekleri çekebilecek kokulardan, açık renkli parlak giysilerden kaçınılmalıdır. Bahçe işi ile uğraşırken şapka, eldiven, çorap, pantolon ve ayakkabı giyilmelidir.Piknik yerlerinde ağzı açık çöp kutuları ve açıkta bırakılmış gıdalardan uzak durulmalı, bunlar sağlıklı hijyenik koşullarda saklanmalıdır.
Arı sokmasına karşı allerjik reaksiyonlar aşı tedavisi (venom immünoterapi) ile önlenebilir. Bu tedavi şekli ileride gelişebilecek allerjik reaksiyonlardan korunmada %97 oranında etkilidir. Hastanın duyarlı olduğu arı zehirinin giderek artan miktarlarda hastaya verilmesiyle bağışıklık sistemini uyararak gelecekte olası bir allerjik reaksiyona karşı dirençli hale gelmesi sağlanmaktadır. Bu şekilde zamanla daha önceden ciddi reaksiyon korkusu altında yaşayan kişiler normal yaşamlarına dönebilir.

Sizin geçmişteki öykünüz ve bazı testlere dayanarak, arı zehirine allerjiniz olup olmadığına ve aşı tedavisine uygun aday olup olmadığınıza karar verilmesi için allerji uzmanına danışılmalısınız.

Birçok kişi arı sokmasına allerjik değildir. Allerjik bir tepki ile normal ya da geniş lokal reaksiyon arasındaki farklılık iyi bilinmelidir. Böylece gereksiz endişe ve tıbbi harcamalar önlenebilir. Allerjik tepki veren kişiler, doğru tanı ve uygun tedavi için mutlaka bir allerji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Arı allerjisi ciddi bir problem olsa da yeniden tekrarlayacağı korkusu ve riski aşı tedavisi ile çoğu kez en aza indirilebilmektedir.