.

HASTA BİLGİLENDİRME

ANA SAYFA

ÇOCUKLARDA BESİN ALLERJİLERİ

Tedavisi, İzlemi ve Sonuçları

 

.

Doç. Dr. Semanur KUYUCU, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD, Çocuk Allerji Bilim Dalı

.

Çocuklarda Besin Allerjisi Şüphesi Olan Bir Hasta Nasıl İzlenmelidir?

  • Bir çocuk alerji uzmanı tarafından testleri tamamlanıncaya kadar şüphelenilen besinler verilmemelidir

  • Daha önce ciddi reaksiyon geçirmiş olan hastada besin kazayla tekrar   alınırsa

    • Adrenalin otomatik enjektörü kullanılmalı veya adrenalin ampul uygulanmalıdır(bkz. Bilgilendirme sayfaları)

    • En yakın sağlık kurumuna acilen başvurulmalıdır

Çocuklarda  Besin Allerjisi Tanısı Kesinleşmiş Hastada Neler Yapılmalıdır?

  • Besin alerjilerinde kanıtlanmış bir radikal tedavi yöntemi yoktur. Hastanın allerjik olduğu besin ve ürünlerinden kaçınması reaksiyonları önlemenin tek yoludur.

  • Çok az miktarda alımlarda bile şiddetli reaksiyon olabileceği için mutlak kaçınma şarttır.

  • Önemli bir besin diyetten çıkarılmışsa beslenme bozukluğunun önlenmesi için diyetin düzenlenmesi gereklidir.

  • Besin alerjisi tanısı konulan kişi, veya o kişi çocuksa ailesi, bakıcıları ve okul personeli belirtilerin tanınması ve gerekirse acil tedavisi konusunda bilgilendirilmelidir.

  • Acil tedavinin önemi vurgulanmalıdır.

  • Aileye bir acil eylem planı verilmelidir, ciddi reaksiyonlarda adrenalin otomatik enjektörü kullanımı konusunda eğitilmelidir.

  • Besin alerjisi olan çocuk arkadaşlarından, yabancılardan veya satış yapan yerlerden hiçbir yiyecek almamalıdır.

  • Hasta ve ailesi besin alerjenleri ve bunlardan kaçınma konusunda eğitilmelidir.

  • İşlenmiş, dondurulmuş veya paketlenmiş gıdalar gizli besin proteinleri içerebilir; alışveriş sırasında besin etiketleri ve içerikleri dikkatle okunmalıdır.

  • Restoranlarda yenen yemeklerde de gizli besin alerjenleri olabilir; hazırlayan kişilerden yiyecek içerikleri hakkında bilgi alınmalıdır.

 

İnek Sütü Allerjisi Olan Çocuk Hangi Yiyeceklerden Kaçınmalıdır?

İnek sütü alerjisi olan hastalar aşağıdaki besinler ve besin içeriklerinden kaçınmalıdırlar:

  • Sütün her formu: taze, çiğ, pastörize, süt tozu, kaymağı,her çeşit bebek maması(anti-allerjik mamalar dışında), diğer hayvanların sütleri

  • Tereyağ, margarin,kaymak, hayvansal yağ

  • Yoğurt, puding,krema,sütlü tatlılar

  • Peynir, krem peynir, lor, peyniraltı suyu(whey)

  • Kazein, kazeinat(ticari gıdalar)

  • Lactalbumin, lactalbumin  fosfat, lactoglobulin, laktuloz(ticari gıdalar)

  • Kefir, ekşi krema, kesilmiş süt

İnek Sütü Allerjisi Olan Bebek Nasıl Beslenmelidir?

  • Bebek ilk 6 ayı içindeyse sadece anne sütü yeterlidir.

  • Anne sütü yetmiyorsa veya 6 aydan sonra inek sütünün yerini tutabilecek, normal büyüme ve gelişmeyi devam ettirecek ancak süt alerjeni içermeyen mamalar kullanılmalıdır. Bu mamalar gideren artan koruyuculuk sırasına göre şunlar olabilir:

    • Soya mamaları(6 ayın altındaki bebeklerde önerilmez)

    • Yüksek derecede hidrolize(whey veya kazein) mamalar

    • Esansiyel aminoasit mamaları

  • İnek sütüne allerjik bebeklerin % 30-50 kadarı soya bazlı mamalara , % 10 kadarı da hidrolize mamalara reaksiyon gösterir. Bu çocuklarda esansiyel aminoasit mamaları verilmelidir.

  • Bu özel mamaları yeterince alamayan bebeklerin diyetinde diğer protein ve kalori kaynaklarının arttırılması ve mutlaka kalsiyum ve vitamin desteği verilmesi gereklidir.

Yumurta Allerjisi Olan Çocuk Hangi Yiyeceklerden Kaçınmalıdır?

  • Yumurta ve yumurta ile yapılan yiyecekler

  • Albumin(ticari gıda)

  • Lizozim(ticari)

  • Mayonez

  • Mereng

  • Bebe bisküvisi

  • Ayrıca, bazı makarnalar, pastalar, şekerler,çikolatalar, ticari gıdalara eklenen lesitin ve lezzet vericiler de yumurta proteini içerebilir.

Çocuklarda Besin Alerjilerinde İlaç Tedavileri

Besin alerjilerinde temel yaklaşım sorumlu besinden kaçınmaktır. Varolan belirtilerin ortadan kaldırılması amacıyla hafif reaksiyonlarda antihistaminik ilaçlar ve kortizon türü ilaçlar kullanılabilir.

Ağır alerjik reaksiyonlarda ve anafilakside acil olarak verilecek ilk ilaç adrenalindir. Otomatik enjektör(EpipenÒ,AnapenÒ,Ana-KitÒ) şeklinde veya direkt ampulden kas içi enjeksiyon şeklinde uygulanabilir, gerekirse 15-20 dk arayla 2-3 kez tekrar edilebilir. Anafilaksi ve ağır reaksiyon geçirenler ve ağır astımı olanların yanlarında adrenalin taşımaları önerilmelidir.

Oral sodyum kromoglikat ve zaditen gibi ilaçlar diğer yaklaşımlara dirençli vakalarda denenebilir ancak yararları tartışmalıdır.Bu tedaviler konusunda uzman hekim danışımı gereklidir.

 

Hangi Çocuk Hastalar Allerji Uzmanına Yönlendirilmelidir?

İdeal olarak besin alerjisi olan tüm bebekler allerjist tarafından değerlendirilmelidir. Bunun dışında aşağıdaki hastaların mutlaka bir alerji uzmanına yönlendirilmesi gerekir:

  • Anafilaksi veya ağır reaksiyon geçiren hastalar

  • Tanı güçlüğü veya şüphesi olan olgular

  • Çoklu besin alerjisi olan hastalar

  • Eliminasyona yanıt vermeyen hastalar

  • Eşlik eden astım, alerjik rinit, konjunktivit veya egzeması olan çocuklar

  • Ağır besin alerjisi olan bebekler

  • Aile ve çocuk eğitimi amacıyla

 

Besin Alerjisi Olan Hastalara Çocukluk Çağı Aşıları Yapılabilir mi?

  • Besin alerjisi olan çocuklara genel olarak çocukluk çağı aşıları yapılmasında sakınca yoktur. Ancak dikkatli olunması gereken birkaç durum söz konusudur.

  • Kızamık, kızamık-kızamıkçık-kabakulak(MMR) ve grip(influenza) aşıları hazırlanış özellikleri nedeniyle çok az miktarda yumurta ilişkili antijen içerebilir. Bu nedenle yumurta alerjisi olan çocuklarda bu aşıların  yapılması konusunda bazı tartışmalar olmuştur. Önerilen aşı takvimine uygun olarak kızamık ve MMR aşıları uygulanmalı ancak mutlaka bir uzman denetiminde ve acil girişim koşulları altında olmalıdır. Grip aşısı da uzman tarafından gerekli görülüyorsa artan dozlar halinde ve dikkatle uygulanabilir.

  • Jelatin veya neomisine sistemik alerjik reaksiyon gösteren çocuklarda ise bu aşılar yapılmamalıdır.

 

Çocuklarda Besin Allerjileri Kalıcı mıdır?

Besin alerjileri çocuklarda ve erişkinlerde düzelme eğilimi gösterir. Bu nedenle belli aralarla yükleme testi yapılarak düzelip düzelmediği takip edilmelidir. Süt, yumurta, buğday ve soya alerjileri yıllar içinde çoğunlukla düzelir. Buna karşılık kuruyemiş, balık ve kabuklu deniz hayvanları alerjilerinin düzelmesi beklenmez.